Klooster aan de Hoogstraat te Eindhoven wordt overgedragen aan Stichting De Hoogstrater september 2008

022a DVD 011 (Small).jpg Na een jarenlang zoekproces en intensieve onderhandelingen tussen de Congregatie Zusters van Liefde en de Vereniging Solidair is 16 september 2008 de dag waarop we als congregatie een belangrijk gebaar maken om een toekomst voor dit religieuze erfgoed veilig te stellen. De Congregatie schenkt het gebouw aan Stichting de Hoogstrater. Deze stichting gaat erop toezien dat de maatschappelijke doelstellingen van het klooster in de toekomst gewaarborgd blijven en heeft de stichting de verantwoordelijkheid voor beheer en onderhoud van het gebouw.
 

Momenteel zijn de volgende maatschappelijke organisaties huurder van het klooster: Vereniging Hoogstraatgemeenschap, Emmaus, stichting Omslag,Vluchtelingen in de Knel, De combinatie, de Grieks-orthodoxe kerk en GroenLinks. In de Vereniging Hoogstraatgemeenschap wonen op dit moment nog vier zusters van de congregatie.
Het is een bewust keuze om één van de kloosters te bestemmen als woon-werkplek waar de sociale instelling van de congregatie wordt voortgezet.

In dit artikel willen we verwoorden wat dit religieuze erfgoed voor ons in zich draagt.

 

Hoe het is begonnen
In 1836 werd de Congregatie Zusters van Liefde in Schijndel opgericht door pastoor van Erp. Een eenvoudig begin, gegrond in de spiritualiteit van Vincentius.

In de geschiedenis van het kloosterleven is Vincentius  de eerste geweest, die er in slaagde een congregatie van actieve vrouwelijke religieuzen te stichten en uit te bouwen. Hij gaf zijn volgelingen een evangelische geest mee: "De liefde tot God en de liefde tot de mensen maakte hij tot een praktische eenheid: hij beminde God in de mensen".
Dit is de grondwet van ons leven als Zusters van Liefde. Een sterk fundament waarop ruim 1750 medezusters een bewogen spoor trokken van aandacht en zorg voor en om mensen in de marge van de samenleving. Vanuit dit ideaal zijn we begonnen in 1836 en zijn we onze weg gegaan in Nederland, Curaçao, Indonesië, Zambia, Chili, Duitsland en de Filippijnen.

In Nederland stond de congregatie aan het begin van 46 stichtingen, veelal grote gebouwen van waaruit we aan onze liefdewerken gestalte gaven.
Een van deze stichtingen is het klooster aan de Hoogstraat in Eindhoven. Vanaf 1884 werd vanuit dit klooster praktisch vorm gegeven aan de liefdewerken onderwijs en opvoeding in lagere school en bewaarschool en in gezondheidszorg: verpleging van zieken, ouden van dagen en wijkverpleging.
 

50 jarig feest Hoogstraat 1934 (Small).jpg

Viering van het 50-jarig bestaan van het klooster aan de Hoogstraat in 1934
 

Tijd van veranderingen
In de jaren 1960-1970 kwam er onder invloed van het Tweede Vaticaans Concilie een grote verandering in de beleving en vormgeving van het religieuze leven. We gingen terug naar de bronnen van onze spiritualiteit. In de geest van Vincentius kozen we opnieuw voor een bewuste toekeer naar de armen.
Onderwijs en verpleging hadden hun weg gevonden in onze kerk en samenleving. Onderwijs en zorg werden steeds meer overgenomen door "leken". Sommige zusters maakten bewust een nieuwe keuze. In deze periode veranderde ons leven fundamenteel. Vanaf de jaren zeventig traden geen nieuwe leden meer toe en verouderde de gemeenschap. Tot dat moment werd ons gemeenschapsleven gekenmerkt door onze liefdewerken. We stonden daarin schouder aan schouder. We waren zorgzaam aanwezig op de plaatsen waar we gevraagd werden het leven van dienst te zijn. Er brak een andere fase aan. We leerden met pijn en moeite los te laten wat ons dierbaar was geworden. We leerden ons gemeenschapsleven om te vormen van werkgemeenschap naar steeds meer een leefgemeenschap worden. Binnen dit grote omvormingsproces vond een eigen proces plaats in ons klooster aan de Hoogstraat.
 

klooster Hoogstraat 1959 (Small).jpg

Het klooster in 1959

Zoeken naar perspectieven voor de toekomst
Het pand aan de Hoogstraat kwam in 1983 voor een groot deel leeg te staan en werd verhuurd aan groepen met goede maatschappelijke initiatieven of ideële doelstellingen. Vanaf dat moment zijn vier zusters in het kloostergedeelte gaan wonen. Ze zochten naar nieuwe vormen van religieus leven in de geest van de congregatie. Vanuit hun bewogenheid dat ieder mens recht heeft op een menswaardig leven gaven ze als kleine gemeenschap in eenvoud gestalte aan hun roeping.
Gaandeweg groeide dit goede werk uit en ontstond op deze plaats een maatschappelijke en sociale woon- en werkplek in Eindhoven. Met veel creativiteit en inzet, samen met gemotiveerde medewerkenden en met financiële steun van de congregatiegemeenschap is deze weg door onze zusters gegaan.
Vele jaren zochten we naar een structuur om deze kostbare plek voor de toekomst veilig te stellen. In 2004 riepen we daartoe Stichting de Hoogstrater in het leven met als doel in de geest van de traditie van de congregatie het gebouw te beheren. Tegelijkertijd ging de leefgemeenschap over in een vereniging genaamd Vereniging Hoogstraatgemeenschap Eindhoven.
 


 

 
In het gebouw zijn een aantal ideële organisaties gehuisvest, waarvan Vereniging Hoogstraatgemeenschap er een is. Deze vereniging (het nauwst betrokken bij de doelstelling van de congregatie) behartigt uitdrukkelijk de continuïteit van dit goede werk opdat deze sociale, spirituele plek behouden blijft binnen het gebouw en binnen de stad.

Tot nu toe was het congregatiebestuur tevens bestuur van Stichting de Hoogstrater.
Nu komt er een nieuw bestuur van Stichting de Hoogstrater, dat het gebouw beheert en verantwoordelijk is voor de voortzetting van de doelstelling van onze congregatie in dit klooster. Het bestuur van de congregatie draagt het pand over aan de nieuwe stichting.

Bestemmen en toevertrouwen.

Voor ons als congregatie is het een indrukwekkend moment om een van onze grote kloosters zo te bestemmen. We doen dit met groot respect voor de medezusters die hier vanaf 1884 hebben gewoond en gewerkt.

Was de invulling van ons ideaal voorheen onderwijs en zorg, het doet goed dat onze doelstelling nu zo pluriform doorgaat aan de Hoogstraat en gedragen wordt door alle huurders. Onder het grote dak van het complex wordt immers een veelzijdige betrokkenheid op leven gepraktiseerd. Ieder levert een eigen bijdrage aan het meer leefbaar maken van deze wereld. Hier wordt geleefd wat Vincentius zo na aan het hart lag: niet alleen tastbare hulp bieden, maar je ook verdiepen in de oorzaken van de nood, zodat dit leidt tot concrete betrokkenheid en handelen.

Op dit moment telt onze congregatiegemeenschap 250 leden met een gemiddelde leeftijd van ruim 81 jaar. Nog altijd delen we als religieuze gemeenschap het leven heel concreet met elkaar, niemand heeft persoonlijke middelen of bezittingen, alles behoort aan de gemeenschap.
Vanuit die krachtbron is het een bewuste keuze aan dit project kansen te geven voor de toekomst. We hebben mogen ervaren dat, bij de vele sluitingen van kloosters de zusters dit alles als een verdergaande zending beleven en er van harte achterstaan. Dat op deze plek onze doelstelling echt verder geleefd wordt is een grote troost en bemoediging voor ons allen.

Onze stichter pastoor van Erp, schreef bij het begin van de oprichting van de congregatie:"Wie op leven vertrouwen, zullen niet beschaamd worden".

We spreken de wens uit dat in dit gebouw -letterlijk en figuurlijk stevig geworteld in een traditie- aan kwaliteit van leven een blijvende bijdrage geleverd wordt. Dat het een plek ten leven mag zijn en blijven in een gewonde wereld, een plek waar sociale gerechtigheid geleefd wordt.
Moge het een monument van barmhartigheid en gerechtigheid zijn en blijven in de geest van de profeet Amos 5,24:


"Laat het recht stromen als water;
gerechtigheid als een beek die nooit opdroogt."